Regionale AI-endpoints houden niet alle data in de EU

U moet per verwerkingsstap afzonderlijk vastleggen waar uw data terechtkomt wanneer u een AI-dienst met een regionaal endpoint inzet. Een endpointnaam garandeert niet dat alle verwerking in die regio plaatsvindt.

Een analyse van 12 oktober 2026 van de geografische reikwijdte van regionale AI-endpoints stelt vast dat OpenAI, Google Cloud, Anthropic en Microsoft documenteren dat routing, authenticatie, analytics en operationele taken buiten de gekozen regio kunnen lopen, ook wanneer u een EU- of regionaal endpoint selecteert. Het concrete voorbeeld is OpenAI's documentatie over inference residency, waarin expliciet staat dat GPU-uitvoering in een regio kan plaatsvinden terwijl authenticatie, verzoekroutering, documentextractie en coördinatie elders draaien. In onze beoordeling betekent dit dat u niet kunt aannemen dat een regionaal endpoint volledige datalokalisatie oplevert zonder stap-voor-stap verificatie van elke leverancier en elk product.

Welke verwerkingsstappen lopen potentieel buiten uw gekozen regio?

De vier leveranciers beschrijven in hun documentatie dat de geografische uitkomst afhangt van het endpoint en van afzonderlijke verwerkingsstromen. Een EU-endpoint bindt doorgaans opslag en modelverwerking aan die regio, maar ondersteunende functies kunnen elders draaien. OpenAI documenteert dat CPU-taken zoals documentextractie buiten de inferentieregio kunnen plaatsvinden. Google Cloud biedt een global endpoint zonder lokalisatiegarantie naast regionale varianten. Microsoft vermeldt dat gepseudonimiseerde gebruikers-id's binnen een EU Data Boundary toch in de VS kunnen worden verwerkt. Anthropic biedt global routing als aparte modus naast regionale endpoints.

Dit verschil is niet marginaal. Organisaties die ervan uitgaan dat een regionaal endpoint volledige datalokalisatie oplevert, lopen het risico dat gevoelige gegevens onzichtbaar buiten de EU worden verwerkt.

Welke faalmodi moet u per endpoint controleren?

• Routing buiten de regio — verzoeken kunnen naar endpoints in andere regio's worden doorgestuurd, met name bij capaciteitstekort of fallback.
• Authenticatie en identiteitsbeheer — verificatie van gebruikers kan centraal of in een andere regio plaatsvinden.
• Analytics en logging — operationele gegevens over uw gebruik kunnen buiten de regio worden verzameld en opgeslagen.
• Documentextractie en CPU-taken — voorverwerking van invoer kan op centrale of regionale compute buiten uw endpoint draaien.
• Subprocessing en leveranciersnetwerk — derden kunnen onderdelen van de keten buiten uw regio uitvoeren.
• Fallback- en redundantiegedrag — wat gebeurt er wanneer het gekozen endpoint niet beschikbaar is.

Welke controles moet u kunnen aantonen voordat u live gaat?

1. Vraag per endpoint en per regio een routingmatrix op — niet een algemene residencyverklaring, maar een stap-voor-stap-uitsplitsing van waar elke verwerkingsfunctie draait.
2. Leg vast welk endpoint en welke regio u selecteert en waarom — documenteer de keuze als onderdeel van uw architectuurbesluit, niet als standaardinstelling.
3. Toets de subprocessorlijst van de leverancier tegen uw gegevenscategorieën — controleer of derden die buiten uw regio werken, toegang hebben tot gevoelige gegevens.
4. Definieer fallback- en capaciteitsbeheer in het contract — leg vast of uitwijk naar een andere regio is toegestaan en onder welke voorwaarden.
5. Voer een gegevensstroom-DPIA uit voordat u live gaat — niet erna, en niet op basis van productnamen, maar op basis van geverifieerde routering per stap.

Hoe past dit in uw AVG-verplichtingen?

Deze controles raken aan privacy by design onder AVG-artikel 25. U bent verplicht vast te stellen waar persoonsgegevens worden verwerkt voordat u een dienst inzet. Een regionaal endpoint is een technische maatregel, maar geen bewijs van naleving. De documentatie van deze vier leveranciers laat zien dat u de onderliggende datastroom moet kennen om te kunnen aantonen dat u de verplichtingen uit artikel 5 (rechtmatigheid, transparantie, integriteit) en artikel 32 (beveiliging) nakomt.

In onze beoordeling volstaat een residency-aanname op basis van een endpointnaam niet. U moet kunnen aantonen dat u de precieze reikwijdte van elke verwerkingsstap hebt geverifieerd en dat u een bewuste keuze hebt gemaakt op basis van die informatie.

Wat kan tooling doen en wat niet?

Tooling kan u helpen routingmatrices bij te houden, contractvoorwaarden te vergelijken en subprocessorlijsten te beheren. Wat tooling niet kan doen, is de juridische beoordeling van wat acceptabel is voor uw organisatie en uw gegevens. Die beoordeling — wat u mag vertrouwen, welke risico's u accepteert, hoe u dit in uw verwerkersregister vastlegt — blijft uw eigen verantwoordelijkheid. De leveranciers documenteren hun technische grenzen; u bepaalt wat daarvan acceptabel is.