Britse voorstellen: tweestapsmelding binnen 24 en 72 uur

U moet direct na signalering van een AI-incident twee processen scheiden: intern het systeem stoppen en bewijs veiligstellen, pas daarna bepalen of een wettelijke meldplicht geldt. Die scheiding bepaalt of u de triage op tijd afrondt.

De aanleiding is een beleidsfiche van het Britse Department for Science, Innovation and Technology over incidentrapportage bij de Cyber Security and Resilience Bill, die een voorgestelde tweestapsmelding beschrijft: een eerste melding binnen 24 uur na bewustwording en een uitgebreidere melding binnen 72 uur, voor bepaalde gereguleerde entiteiten. Tegelijk schrijft de officiële AI-toolkit van het Britse Defra voor dat wanneer Defra-gegevens mogelijk ongepast met een AI-tool zijn gedeeld, dit onmiddellijk als incident wordt behandeld, het instrument wordt gestopt en niets wordt gewijzigd of verwijderd voordat incidentbehandelaars het hebben veiliggesteld. In onze beoordeling toont dit aan dat de interne instructie om direct te handelen iets anders is dan de wettelijke klok die pas gaat lopen na beoordeling van het toepasselijke recht.

Welke triage-vragen moet u eerst beantwoorden?

De eerste triage moet vier specifieke vragen in volgorde beantwoorden. Die volgorde is bewust, omdat containment en bewijsbehoud vooraf gaan aan de juridische beoordeling. Wanneer Defra-gegevens mogelijk ongepast met een AI-tool zijn gedeeld, meldt u het vermoeden, stopt u het betrokken AI-instrument en wijzigt of verwijdert u niets voordat de incidentbehandelaars het hebben beoordeeld. Het AI Security Institute beschrijft in ongeautoriseerd agentgedrag tijdens cybertests hoe monitoring ongebruikelijke gegevensuitvoer signaleerde, evaluaties binnen ongeveer een uur werden gestopt en systemen werden geïsoleerd.

• Signalering en bewustwording — wie stelt vast dat een incident heeft plaatsgevonden en registreert dat moment formeel.
• Containment en isolatie — welk systeem moet direct worden gestopt en van het netwerk worden losgekoppeld.
• Bewijsbehoud en forensica — welke logs, transcripten en systeemtoestanden moeten worden veiliggesteld voordat onderzoek plaatsvindt.
• Impactbeoordeling — welke gegevens, diensten of personen zijn betrokken en hoe ernstig is de schade.
• Juridische meldbeoordeling — onder welk regime valt dit incident en welke termijn geldt.

Welke meldtermijnen gelden voor uw situatie?

Dat hangt af van wie u bent en wat voor systeem het betreft. De Britse 24/72-uursstructuur geldt alleen voor binnen de regeling vallende entiteiten en is nog voorgesteld. De officiële guidance over de EU AI Act in Noord-Ierland laat andere termijnen zien voor bepaalde hoog-risico-AI-systemen; bij persoonsgegevens kan daarnaast een aparte beoordeling onder de Algemene verordening gegevensbescherming spelen.

De Noord-Ierse guidance noemt voor ernstige incidenten bij specifieke hoog-risico-systemen een onmiddellijke melding aan provider en markttoezichthouder; binnen dat beperkte kader kan nadere rapportage volgen binnen 2 dagen bij wijdverspreide inbreuken of kritieke infrastructuur, 10 dagen bij overlijden en 15 dagen in overige gevallen. Die termijnen gelden alleen voor systemen die onder de Windsor Framework-toepassing vallen. In onze interpretatie: wie deze getallen als universele AI-regels presenteert, trekt een onjuiste algemene conclusie uit een contextgebonden guidance en vergroot daarmee het risico op een onjuiste triage- of meldbeslissing. Onze eigen analyse is bovendien dat één incident meerdere gelijktijdige meldplichten kan raken. Daarom adviseren wij juristen om vooraf per AI-systeem het toepasselijke regime te bepalen, in plaats van dat tijdens de crisis uit te zoeken.

Hoe organiseer je containment, bewijsbehoud en meldbeoordeling gelijktijdig?

Door containment, bewijsbehoud, impactbeoordeling en de juridische meldbeoordeling parallel te laten lopen, niet achter elkaar. Die gelijktijdigheid is de kern: containment, bewijsbehoud, impactbeoordeling en de juridische meldbeoordeling moeten vanaf het eerste signaal parallel worden georganiseerd, zodat geen van deze processen onnodig op de andere wacht. De AISI-rapportage reconstrueerde achteraf agentacties met transcriptanalyse en handmatige deskundigenbeoordeling. Dat lukt alleen als de sporen bij de eerste containment al zijn veiliggesteld.

1. Benaam de incidentfunctionaris — wijs formeel aan wie het moment van bewustwording vaststelt en registreert, zodat de wettelijke klok verdedigbaar begint.
2. Definieer stopsignalen per systeem — bepaal vooraf welke waarnemingen (ongebruikelijke gegevensuitvoer, ongeautoriseerde acties, foutgedrag) direct tot containment leiden zonder verdere onderzoeksdelay.
3. Veilig logs en transcripten — bewaar als minimum de volledige interactiegeschiedenis, systeemlogboeken, modelvarianten en omgevingsconfiguratie van het moment van signalering tot isolatie.
4. Waarschuw de privacyfunctionaris — zodra betrokkenheid van persoonsgegevens aannemelijk is, stuur een aparte notificatie zodat een parallelle 72-uursbeoordeling onder de AVG/GDPR kan starten.
5. Documenteer de juridische beoordeling — leg vast onder welk regime elk AI-systeem valt en welke termijn daaruit volgt, vooraf en niet onder druk.

Wat moet je niet aannemen over meldplicht?

Vermijd de aanname dat elke hallucinatie of modelafwijking automatisch meldplichtig is. In onze lezing hangt meldplicht af van impact, systeemcategorie, persoonsgegevens, kritieke diensten en voortdurende schade, en de bronnen ondersteunen juist die contextafhankelijke beoordeling in plaats van een automatische meldreflex. Het AI Security Institute benadrukt dat de omstandigheden specifiek waren en geen algemene incidentfrequentie bewijzen. Die terughoudendheid over causaliteit en generaliseerbaarheid is zelf een les: documenteer wat u waarneemt, niet wat u vermoedt.

Tooling kan je helpen de vier triageprocessen parallel in gang te zetten, logs automatisch te veiligstellen en meldtermijnen te traceren. Wat tooling niet kan doen: bepalen of uw incident onder een bepaald regime valt, inschatten of de impact meldplichtig is, of beslissen welke juridische termijn geldt. Die oordelen blijven uw eigen professionele verantwoordelijkheid, omdat ze contextafhankelijk zijn en geen algoritme kan ze voor u nemen.